Giới thiệu

Dưa lưới (tên khoa học: Cucumis melo L.) là một loại trái cây thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), được trồng phổ biến ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đây là loại quả có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao, thường được tiêu thụ tươi hoặc dùng trong chế biến thực phẩm và dược phẩm.

Để đạt năng suất và chất lượng cao, người trồng cần áp dụng đúng kỹ thuật từ khâu chọn giống, gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch. Việc trồng trong nhà màng kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt, bón phân hợp lý, cùng kỹ thuật tỉa nhánh và treo giàn sẽ giúp quả phát triển đồng đều, đẹp mã và đậm vị. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết kỹ thuật trồng dưa lưới hiệu quả, phù hợp cho cả mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

Quy trình canh tác

Thời vụ

Nhà màng có thể trồng dưa lưới quanh năm, 1 năm trồng được 3 – 4 vụ tùy giống.

Mật độ khoảng cách

• Trồng hàng đơn: Tâm hàng cách nhau 120 cm. Cây cách cây: 30 cm – 35 cm. Mật độ sẽ là: 24.000 – 27.000 cây/ha.
• Trồng hàng kép: Tâm 2 hàng kép cách nhau 200 cm, hai hàng kép cách nhau 60 cm. Khoảng cách cây: 35 – 40 cm. Mật độ sẽ là: 25.000 – 28.000 cây/ha.

Vụ mưa, thường ít nắng thì trồng thưa hơn vụ khô, nắng nhiều. Khi thiếu ánh sáng thì quả sẽ ít tạo lưới và không đạt chất lượng để bán.

Sơ đồ quy trình canh tác dưa lưới

Chuẩn bị giá thể

Mụn xơ dừa: có tỉ lệ 70% mụn và 30% sơ. Trước khi trồng cần phải xử lý chát (Tanin và Ligin). Ngâm sơ dừa với nước vôi tỉ lệ 1% trong khoảng 7 ngày, trong quá trình ngâm cần xả và thay nước ngâm từ 2 – 3 lần kết hợp xới trộn để đạt kết quả cao. Mụn sơ dừa đạt có chỉ số Ec: 0.5ms/cm, pH: 6 – 7.

⇒ Quy trình xử lý mụn dừa mới bạn tham khảo bài viết chi tiết ở đây nhé

Trộn sơ dừa với trấu ủ (hoặc than trấu) kết hợp phân hữu cơ (phân chuồng hoai mục, phân trùn quế) với tỉ lệ: 1 phân hữu cơ + 2 trấu ủ + 5 sơ dừa.

Cho công nhân đóng bầu giá thể (Túi PE chuyên dụng 2 mặt trắng đen, size 17x33cm).

Định mức đóng bầu trung bình 10 ngày công/1000m2. Chuyển bầu vào nhà định mức 4 ngày công/1000m2.

Chuẩn bị giống

Hạt giống cần lựa những hạt chắc khỏe, không lép hoặc quá nhỏ. Khuyến cáo nên khấu hao 10 – 15% hạt dự phòng.

Ngâm hạt trong nước ấm tầm 50oC (2 sôi 3 lạnh) trong 2 giờ, sau đó vớt ra cho ráo và ủ trong túi vải ấm tầm 12-20 giờ.

Khi hạt nứt nanh tiến hành gieo hạt vào khay ươm mỗi lỗ 1 hạt.

Sau khi ươm tiến hành tưới phun sương nhằm giữ độ ẩm. Hoặc tưới thấm từ dưới lên.

Trồng cây

Trước khi trồng cây cần tiến hành vệ sinh khử trùng nhà màng trước đó vài ngày.

Khi cây đạt 1 – 2 lá thật tiến hành cho trồng vô bầu.

Chuyển cây từ khay ươm sang bầu giá thể phải là lúc chiều mát, và sau khi trồng xong tiến hành cho bơm nước 5 phút để đảm bảo độ ẩm cho gốc. Đặt túi giá thể hình xương cá, mật độ từ 2800 cây đến 3200 cây/1000m2.

Chăm sóc

Một tuần sau trồng tiến hành buộc dây gốc để định hình cho dây leo, sau đó 2 – 3 ngày lại cho quấn dây 1 lần.

Lưu ý quấn dây theo từng nách lá, không quấn chặt quá sẽ làm cây bị tổn thương. Ở một số giống, phần ngọn giòn buổi sáng, tránh quấn dây vào thời điểm này vì dễ bị gãy ngọn.

Khi cây xuất hiện các chồi nách (cành nhánh) cần tỉa hết các chồi nách ở vị trí lá thứ 9 trở xuống, từ vị trí thứ 10 đến thứ 14 tiến hành thụ phấn.

Thụ phấn

Thụ phấn là giai đoạn quan trọng trong kỹ thuật trồng dưa lưới, quyết định đến thành quả của vườn.

Tiến hành thụ phấn cho cây trồng sau khi cây đạt được 13 – 15 lá, tuyển chọn những chồi hoa ở tầng lá thứ 10 đến 12, ở tầng lá này sẽ tạo những quả dưa đạt chất lượng nhất về độ ngọt, mật độ lưới phủ mặt quả.

Lựa chọn những hoa đực to và đầy phấn, tuyển chọn cho những hoa cái để đạt được độ đậu quả cao nhất và tránh bị tình trạng méo quả.

Thời gian thụ phấn hiệu quả nhất 6h đến 10h sáng.

Ngoài phương pháp thụ phấn tay, hiện nay thụ phấn bằng ong là biện pháp hiệu quả và kinh tế nhất. Ong được chọn là loại ong Ý được nuôi trong thùng gỗ, có khả năng chịu nhiệt cao hơn ong ruồi bản địa. Trung bình 1000m2 cần 2 thùng ong (Mỗi thùng 4 – 5 cầu ong).

Ong được cho vào nhà màng trước 2 ngày của thời kỳ thụ phấn. Ngày đầu cho ong vào chỉ nên hé cửa thùng ong bằng đầu đũa để ong lính do thám làm quen với môi trường. Chú ý che thùng ong bằng lá tạo bóng mát, đặt các đĩa nước có pha Vitamin C và bổ sung đường vàng trên nắp thùng cho ong ăn.

Chọn trái

Sau thụ phấn được 5 ngày, bắt đầu tuyển quả để chọn những quả đẹp nhất, mỗi cây chỉ để một quả, để có những quả chất lượng tốt nhất. Sau đó tiến hành treo quả để nâng quả, tạo quả cuốn chữ “T”.

Khi cây có khoảng 25 – 27 lá thật tiến hành bấm ngọn để tập trung dinh dưỡng nuôi trái.

Sau khi bấm ngọn 2 ngày, tiến hành tỉa lá lần 1. Chỉ tỉa 3 – 4 lá chân để ánh sáng được phủ đều bề mặt quả dưa.

Tỉa lá chân lần 2, cách thu hoạch 10 ngày, sẽ tiến hành tỉa 3 – 4 lá già và xấu, không còn chức năng quang hợp để tập trung dinh dưỡng được cho quả.

Giảm nước tạo ngọt

Từ ngày 55 giảm 30% lượng phân và giảm dần lượng nước tưới.

Từ ngày 62 trở đi ngưng tưới các phân có gốc NO3, ngăn ngừa tồn lưu nitrat trong sản phẩm. Chú ý theo dõi bộ lá điều chỉnh nước tưới phù hợp.

Thu hoạch

Kinh nghiệm theo dõi độ chín:

• Lá gần quả nhất chuyển màu vàng hoặc héo.
• Tua cuốn sát quả bị khô.
• Màu của vỏ quả chuyển từ đậm qua màu sáng.
• Xuất hiện vòng xanh đậm quanh cuống quả và rốn hoa.
• Lưới chuyển màu từ đậm sang màu kem nhạt.
• Cuống quả có những vết sọc thấy rõ.
• Nếu nứt xung quanh cuống quả là đã bị quá chín.

Quy trình thu hoạch:

• Thu hàng ngày vào buổi sáng khi trời mát.
• Thu hái cẩn thận, tránh bị vết thương sẽ tạo ra ethylen làm quả chín nhanh, dễ hư hỏng.
• Loại bỏ những quả có dị tật.
• Thu hoạch và bỏ thẳng vào thùng để chuyên chở đến nhà đóng gói.
• Lót tấm xốp trong thùng để tránh bị xây sát quả khi vận chuyển. Chỉ nên xếp 2 lớp quả trong thùng.
• Không để quả đã thu hoạch phơi ra nắng.
• Vận chuyển quả đã thu hoạch nhanh nhất có thể được đến nhà đóng gói.
• Cẩn thận, tránh cọ sát làm hư hỏng lớp lưới ngoài vỏ quả.

Sâu bệnh dịch hại phổ biến

Bệnh phấn trắng (Erysiphe cichoarcearum)

Triệu chứng: Ban đầu lá xuất hiện những chòm nhỏ, dần dần bao phủ một lớp nấm trắng dày đặc như bột phấn bao gồm cả phiến lá, bệnh nặng xuất hiện trên cả thân cành và chết.

Điều kiện phát sinh: Ẩm độ cao, khô hanh thuận lợi cho phát tán bào tử nấm.

Bệnh sương mai (Pseudoperonospora cubensis)

Triệu chứng: Vết bệnh ban đầu là những chấm nhỏ, không màu hoặc xanh nhạt, sau đó chuyển vàng đến nâu nhạt, hình tròn đa giác, thường giới hạn bởi gân lá.

Điều kiện phát bệnh: Thường gặp khi mưa phùn, nhiệt độ thấp.

Bệnh thán thư (Colletotrichum lagenarium)

Triệu chứng: Đốm bệnh tròn, không đều, màu nâu – đen, kích thước 3 – 10 mm. Trên quả xuất hiện vết thối lan rộng.

Điều kiện phát sinh: Bào tử nấm lây lan chủ yếu do mưa.

Bệnh khảm (Cucuber mosaic virus)

Triệu chứng: Lá xoắn, vàng loang lổ, quả méo, vị đắng. Bệnh thường xuất hiện toàn cây.

Điều kiện phát sinh: Virus lan truyền do bọ trĩ, bọ phấn.

Bệnh héo vi khuẩn (Pseudomnas solanacearum)

Triệu chứng: Sáng tươi, trưa héo, hại nặng khi ra hoa, bó mạch thâm nâu.

Điều kiện phát sinh: Vi khuẩn lan qua nước, côn trùng, dụng cụ tỉa cành.

Bệnh đốm lá, chảy nhựa thân (Mycosphaerella melonis)

Triệu chứng: Trên thân có đốm bầu dục, lõm, màu vàng nhạt, có nhựa nâu đỏ. Thân nứt, ngọn chùn, quả kém phát triển.

Điều kiện phát sinh: Ẩm cao, nhiệt độ cao, bón nhiều đạm.

Bọ trĩ (Thrips palmi)

Đặc điểm: Con trưởng thành vàng đậm/nâu đen, có cánh. Con non không cánh, hình dạng giống trưởng thành. Chích hút lá non.

Điều kiện phát sinh: Thời tiết nóng, khô.

Bọ phấn (Bemisia tabaci)

Đặc điểm: Rất nhỏ (1 mm), cánh phủ phấn trắng. Gây vàng lá, cây kém phát triển.

Điều kiện phát sinh: Nóng, khô.

Nhện đỏ (Panonychus citri)

Đặc điểm: Con trưởng thành dài 0.5 mm, màu đỏ, có 8 chân. Trứng tròn, vàng nhạt.

Điều kiện phát sinh: Khô hạn, bón nhiều đạm.

Mong rằng bài viết về kỹ thuật trồng dưa lưới cơ bản này sẽ giúp anh chị có cái nhìn tổng quan về trồng dưa lưới. Ở các bài viết sau mình sẽ chia sẻ chuyên sâu hơn, anh chị cùng đoán chờ nhé!